Kiedy pierwszy dzień wiosny? Data i znaczenie astronomiczne

Astronomiczna wiosna 2026 rozpoczyna się w piątek 20 marca o godzinie 15:46. Kalendarzowa wiosna przypada dzień później, na 21 marca. Data astronomiczna nie jest stała, bo wynika z położenia Słońca i ruchu punktu Barana. W artykule wyjaśniamy różnice między rodzajami wiosny oraz ich znaczenie.

Kiedy wypada pierwszy dzień wiosny w 2026 roku?

Astronomiczna wiosna 2026 zaczyna się w piątek 20 marca o godzinie 15:46. To moment równonocy wiosennej, gdy Słońce w pozornym ruchu po ekliptyce przecina równik niebieski. Punkt ten nosi nazwę punktu Barana i wyznacza formalny początek tej pory roku.

Od tej chwili dzień i noc mają zbliżoną długość – po około 12 godzin. Astronomiczna wiosna trwa do przesilenia letniego, czyli najdłuższego dnia w roku. W 2026 roku przesilenie to wypada 21 czerwca, a cała wiosna liczy 93 dni stopniowego wydłużania się dnia.

Kalendarzowa wiosna w 2026 roku przypada dzień później, czyli 21 marca. W ten sposób w jednym roku mogą pojawić się dwie różne daty rozpoczęcia wiosny, w zależności od przyjętej definicji.

Dlaczego data pierwszego dnia wiosny się zmienia?

Jeszcze w XX wieku w Polsce wiosnę najczęściej wiązano z 21 marca. Pod koniec stulecia coraz częściej pierwszym dniem stawał się 20 marca. Wyjątkiem był rok 2011, gdy równonoc wiosenna wystąpiła 21 marca.

Przyczyną tych przesunięć jest ruch precesyjny Ziemi, którego nie uwzględnia kalendarz. To on powoduje, że punkt Barana powoli zmienia swoje położenie, a data równonocy wiosennej wędruje po sąsiednich dniach marca.

Wszystkie początki astronomicznej wiosny do 2047 roku przypadają wyłącznie 20 marca, a od 2048 roku – 19 lub 20 marca.

Najbliższe daty pierwszego dnia wiosny astronomicznej wyglądają tak:

Jakie rodzaje wiosny wyróżniamy?

Określenie „pierwszy dzień wiosny” może oznaczać coś innego w zależności od tego, czy mówimy o ujęciu kalendarzowym, meteorologicznym, fenologicznym czy termicznym. Czasem pojawia się też błędne pojęcie „astrologiczna wiosna”, jednak poprawne naukowo jest ujęcie astronomiczne.

Wiosna kalendarzowa 2026

Wiosna kalendarzowa ma stałą datę na półkuli północnej – zawsze jest to 21 marca. W 2026 roku dzień ten wypada w sobotę, a kalendarzowa wiosna trwa do 22 czerwca. W sumie daje to 93 dni. Na półkuli południowej początek tego typu wiosny przypada na 23 września.

W tym okresie wypada kilka świąt i dni wolnych od pracy:

• 5 kwietnia – Wielkanoc,
• 6 kwietnia – Poniedziałek Wielkanocny,
• 1 maja – Święto Pracy,
• 3 maja – Święto Konstytucji 3 Maja,
• 24 maja – Zesłanie Ducha Świętego,
• 4 czerwca – Boże Ciało.

Wiosna meteorologiczna 2026

W meteorologii wiosna zaczyna się już 1 marca i trwa do 31 maja. Taki podział obejmuje pełne miesiące: marzec, kwiecień i maj. Dzięki temu klimatolodzy mogą łatwiej porównywać średnie temperatury oraz sumy opadów z różnych lat.

Wiosna fenologiczna i termiczna

Wiosna termiczna pojawia się wtedy, gdy średnia dobowa temperatura powietrza przez pięć kolejnych dni utrzymuje się w przedziale od 5 do 15 stopni Celsjusza. To kryterium ma duże znaczenie dla rolnictwa i ogrodnictwa, ponieważ pokazuje realne ocieplenie, a nie tylko umowną datę.

Wiosna fenologiczna opiera się na obserwacji przyrody. Według IMGW można w niej wyróżnić trzy fazy. Zaranie wyznacza kwitnienie leszczyny pospolitej, wczesną wiosnę – kwitnienie czeremchy zwyczajnej i mniszka lekarskiego oraz pojawienie się liści na brzozie. Pełnia wiosny rozpoczyna się wraz z kwitnieniem bzów i kasztanowców.

Jakie tradycje wiążą się z pierwszym dniem wiosny?

Najbardziej rozpoznawalnym polskim zwyczajem jest topienie lub palenie Marzanny. Kukła symbolizująca zimę, śmierć i odrodzenie w przeszłości była uosobieniem słowiańskiej bogini. Należało ją wynieść poza wieś lub miasto i zniszczyć, aby zrobić miejsce wiośnie oraz zapewnić urodzaj.

Zwyczaj wywodzi się z wierzeń pogańskich i łączy się z Jarymi Godami, czyli cyklem obrzędów przypadających na czas równonocy wiosennej. W wielu domach wykonywano wtedy wiosenne porządki, przynoszono do środka gałązki i unikano kłótni. Dziś Marzanna jest traktowana raczej jako symboliczne pożegnanie zimy, a nie postać groźnego bóstwa.

Topienie Marzanny wywodzi się ze słowiańskich Jarych Godów i miało zapewnić powrót życia oraz urodzaj po zimie.

Pierwszy dzień kalendarzowej wiosny to również Dzień Wagarowicza. Choć nie ma on żadnej oficjalnej podstawy, uczniowie często spędzają ten czas poza szkołą. Samo słowo wagary pochodzi od łacińskiego vagari, co oznacza „włóczyć się”. W innych częściach świata wiosnę wita się na przykład podczas Festiwalu Ognia w Walencji albo japońskiego Hanami, czyli podziwiania kwitnących wiśni.